رهیافتی جمعیّت‌شناختی به اشتغال زنان: با ملاحظاتی بر وضعیّت ایران

دکتر یعقوب فروتن

چکیده

اشتغال زنان از دهه‌ی 1950 به بعد رشد فزاينده‌اي را تجربه کرده است، و ارتباط متقابل آن با متغيّرهاي جمعيّت‌شناختي محور اصلي مباحث اين مقاله مي‌باشد. طيّ سال‌هاي اخير، جمعيّت‌شناسان علاقه‌مندي فزاينده‌اي را به مطالعه و تحقيق درباره‌ی اشتغال زنان نشان داده‌اند که ناشي از افزايش خيره‌کننده‌ی ميزان مشارکت زنان در بازار کار و مهم‌تر از آن، ناشي از تأثيرات متقابلي است که بين اشتغال زنان و متغيّرهاي جمعيّتي (شامل الگوهاي ازدواج و باروري، مهاجرت و مرگ‌و‌مير) وجود دارد. اين مقاله با استفاده از نتايج مطالعات نظري و تحقيقات تجربي، زمينه‌ها و پيامدهاي جمعيّت‌شناختي موضوع اشتغال زنان را مورد بررسي و تجزيه و تحليل قرار مي‌دهد. با توجّه به تغييرات جمعيّت‌شناختي اخير ايران (به ويژه، در زمينه‌ی الگوهاي ازدواج و باروري)، که با افزايش چشم‌گير تحصيلات دانشگاهي زنان و نگرش مثبت جامعه نسبت به اشتغال زنان همراه بوده است، زمينه‌ی همسازي بيش‌تر وظايف خانگي و کار خارج از خانه‌ی زنان فراهم آمده است. مباحث نظري و يافته‌هاي تجربي اين مقاله مي‌توانند براي شناخت و تبيين ابعاد و پيامدهاي جمعيّت‌شناختي اشتغال زنان در ايران مورد استفاده قرار گيرند. این مقاله‌ در مجلّه‌ی "نامه‌ی انجمن جمعیّت‌شناسی ایران"، سال سوّم، شماره‌ی 6، صص 192-171 چاپ شده است.