تعيين‌کننده‌هاي بلافصل باروري زنان كُرد و تُرك شهرستان اروميه: کاربرد روش تجزيه‌ي بونگارت

دکتر حاتم حسيني، دکتر محمّدجلال عبّاسي شوازي

چکيده

بررسي‌ها نشان مي‌دهد كه تفاوت‌هاي معني‌داري در سطح باروري و متوسّط زنده‌زايي زنان كُرد و تُرك وجود دارد. هدف از اين مقاله کمّي‌کردن تأثير تعيين‌کننده‌هاي بلافصل بر باروري گروه‌هاي قومي در شهرستان اروميه با استفاده از روش تجزيه‌ي بونگارت است. روش تحقيق پيمايش است. جمعيّت آماري خانوارهاي معمولي ساكن در شهرستان اروميه و زنان 49-15 ساله‌ي حدّاقل يك‌بار ازدواج‌كرده‌اي است كه در داخل خانوارها شناسايي و مورد مصاحبه قرار گرفتند. حجم كلّ نمونه 768 خانوار است. روش نمونه‌گيري تركيبي از روش‌هاي خوشه‌اي چندمرحله‌اي، تصادفي و تصادفي سيستماتيك است. تکنيک گردآوري داده‌ها پرسشنامه‌ي ساخت‌يافته است. نتايج حاکي از آن است که گروه‌هاي قومي سطوح متفاوت و روندهاي باروري مشابهي را در طول دوره‌ي 15 ساله‌ي قبل از بررسي تجربه کرده‌اند. علي‌رغم کاهش سطح باروري، کُردها در دوره‌ي پنج‌ ساله‌ي منتهي به زمان بررسي همچنان باروري بالاتري در مقايسه با تُرک‌ها داشته‌اند. نتايج حاصل از کاربرد روش تجزيه‌ي بونگارت نشان داد که قدرت نسبي بازدارندگي باروري تعيين‌کننده‌هاي بلافصل در ميان گروه‌هاي قومي متفاوت است. در ميان تُرک‌ها استفاده از وسايل پيش‌گيري از حاملگي و نازايي پس از وضع‌ حمل در اثر شيردهي و در ميان کُردها نازايي پس از وضع حمل در اثر شيردهي و استفاده از وسايل پيش‌گيري به ترتيب بيش‌ترين سهم را در تبيين تفاوت‌ باروري مشاهده‌‌شده از بارآوري كل دارند. بر اساس اين يافته‌ها، برای درک بهتر تفاوت‌هاي قومي باروری مطالعه‌ي مقايسه‌ای تعيين‌کننده‌هاي بلافصل باروري ضروري به‌ نظر مي‌رسد. این مقاله در مجلّه‌ی "مطالعات اجتماعی ایران" دوره‌ی چهارم، شماره‌ی 2، تابستان 1389، شماره‌ی پیاپی 10، صص 48-23 چاپ شده است. برای دسترسی به فایل متن کامل مقاله به صورت پی دی اف، این‌جا کلیک کنید.