مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط حاتم حسینی   
سه شنبه ، 7 خرداد 1392 ، 06:20

کاربُرد رایانه در جمعیّت‌شناسیDr. Hatam Hosseini

تألیف: دکتر حاتم حسینی، محمّد ترکاشوند

کاربُرد رایانه در جمعیّت‌شناسی، عنوان کتابی است که توسّط دکتر حاتم حسینی و محمّد ترکاشوند تألیف شده و از سوی انتشارات دانشگاه بوعلی سینا در شمارگان 1000 نسخه چاپ و منتشر شده است. در مقدّمه‌ی کتاب چنین آمده است: روش و تكنيك، و آمار و اطّلاعات دو رکن اصلی در بررسي‌هاي جمعیّتی می‌باشند. جمعیّت‌شناس و تحلیل‌گر مسایل جمعیّتی بايد مجهّز به تكنيك‌ها و روش‌هاي تحقيق و تحلیل داده‌ها باشد. امروزه، با پیشرفت برنامه‌‌های رایانه‌ای در رشته‌های مختلف علمی، زمان به سوّمین مؤلّفه‌ی مهم در انجام تحلیل‌ها و پردازش داده‌های جمعیّتی تبدیل شده است. یکی از چالش‌های آموزش جمعیّت‌شناسی در ایران این است که دانشجویان علوم اجتماعی، به ویژه در گرایش پژوهشگری، عموماً دارای دیپلم علوم انسانی می‌باشند. این دانشجویان در دوره‌ی کارشناسی ناگزیر از گذراندن چند واحد درسی جمعیّت‌شناسی از جمله؛ مبانی جمعیّت‌شناسی، روش‌های مقدّماتی تحلیل جمعیّت، جمعیّت‌شناسی ایران، کاربرد جمعیّت‌شناسی، و جمعیّت‌شناسی اقتصادی اجتماعی می‌باشند. جز در مورد اخیر، جمعیّت‌شناسی اقتصادی اجتماعی، در سایر درس‌ها مطالب و سرفصل‌های هر درس آمیزه‌ای از مباحث تکنیکی و غیرتکنیکی است. این ویژگی سبب شده است تا دانشجویان علوم اجتماعی، به استثنای شمار معدودی، علاقه‌ی زیادی به مباحث و موضوعات جمعیّتی از خود نشان ندهند و با این استدلال که علاقه‌ای به ریاضیات ندارند، درس‌های جمعیّت‌شناسی را با بی‌علاقگی بگذرانند. به تبعِ این، انجام تحقیقات جمعیّتیِ با ماهیّت کمّی و تکنیکی خیلی مورد اِقبال دانشجویان قرار نمی‌گیرد. دانشجو همواره از انجام تحقیقاتی که جنبه‌ی محاسباتی دارد و در آن ناگزیر است تا با پردازش و تحلیل داده‌های جمعیّتی، اطّلاعات جمعیّتی تولید کند اِکراه دارد. این در حالی است که انتظار می‌رود دانشجوی علوم اجتماعی، حتّی در مقطع کارشناسی و با گذراندن واحدهایی که به آن‌ها اشاره شد، توانایی انجام تحلیل‌های جمعیّتی را بدون نگرانی از ماهیّت کمّی و تکنیکی مباحث مورد تحقیق داشته باشد. توسعه‌ی مراکز آموزش عالی، حتّی در دورافتاده‌ترین مناطق کشور، این ضرورت را اجتناب‌ناپذیر می‌سازد. در کنار این‌ها، توجّه روزافزون به عامل جمعیّت و نقش آن در برنامه‌ریزی‌های توسعه‌ی ملّی و منطقه‌ای، یک واقعیّت انکار‌ناپذیر در شرایط کنونی کشورها و مناطق مختلف دنیا از جمله ایران است.

در پاسخ به نیازهای فوق، بر آن شدیم کتابی را به علاقه‌مندان عرضه کنیم تا به کمک آن دانشجوی علوم اجتماعی و پژوهشگر مسایل جمعیّتی بدون نگرانی از مباحث تکنیکی مرتبط با موضوعات جمعیّتی، در سریع‌ترین زمان ممکن، کارِ تحقیق و پژوهش جمعیّتی و تحلیل آمارهای جمعیّتی را با موفقیّت به انجام برساند. برای این منظور، در کنار طرح مباحث جمعیّتی، برنامه‌ای رایانه‌ای با عنوان DAS در محیطExcel  طرّاحی کردیم. DAS (Demographic Analysis Spreadsheet) برنامه‌ای رایانه‌ای برای انجام تحلیل‌های جمعیّت‌‌شناختی می‌باشد. این برنامه به صورت صفحه‌گسترده است. مجموعه‌ای متشکّل از برنامه‌های مختلف است. نام‌گذاری برنامه‌ها با توجّه به موضوعات مطرح در فصل‌های کتاب انجام شده است. DAS صفحه‌گسترده‌ای دربرگیرنده‌ی 11 برنامه‌ی متفاوت است. هر برنامه از چند صفحه‌ی دیگر تشکیل شده است و برای هر صفحه عملیات خاصّی متناسب با موضوعات مطرح شده در کتاب تعریف شده است. به این ترتیب، مجموع برنامه‌های طرّاحی‌‌شده در صفحه‌گسترده‌ی DAS بالغ بر 36 برنامه و صفحه‌ی داخلی است. هرچند امروزه برنامه‌های رایانه‌ای گوناگونی برای انجام تحلیل‌های جمعیّتی وجود دارد و آموزش آن‌ها در مقطع کارشناسی ارشد جمعیّت‌شناسی در دانشگاه‌های ایران رایج است، امّا در طرّاحی DAS، جز در مواردی معدود، بیش‌تر بر روش‌های مستقیم برآوردهای جمعیّتی تمرکز شده است.

Ac in Demography

استفاده از برنامه‌های صفحه‌گسترده‌ی DAS مستلزم آشنایی کاربر با دانش جمعیّت‌شناسی می‌باشد. هرچند استفاده از برنامه‌ها بسیار آسان است و در کاربرد آن‌ها نیازی نیست کاربر عملیّات خاصّی را انجام دهد، امّا بدون دانش جمعیّت‌شناسی درک خروجی برنامه‌ها و استفاده از آن‌ها با مقاصد علمی و پژوهشی غیرممکن است. بنابراین، سعی شد کتاب به گونه‌ای سازماندهی شود که استفاده از امکانات برنامه‌ها را آسان نماید. کتاب، همانطور که گفته شد، سازمان مشخّصی دارد. مطالب در دو حوزه‌ی ایستایی‌شناسی و پویایی‌شناسی جمعیّت سازمان‌دهی شده است. در حوزه‌ی ایستایی‌شناسی موضوعاتی چون؛ ترکیب جنسی، ترکیب سنّی، توزیع جغرافیایی جمعیّت، فعّالیت، ‌نیروی انسانی و اشتغال، و ازدواج و زناشویی به بحث گذاشته شده است. مباحث مرتبط با پویایی‌شناسی نیز دربرگیرنده‌ی موضوعاتی چون؛ زاد و ولد، باروری و تجدید نسل، مرگ‌ومیر، مهاجرت،‌ و حجم، رشد، و تغییرات جمعیّت است. هر کدام از موضوعات فوق، یکی از فصل‌های کتاب را تشکیل می‌دهد. در واقع، کتاب در 9 فصل سازمان یافته است. در سازماندهی مباحث هر فصل از کتاب، ضمن پرداختی مقدّماتی به موضوع، تلاش شده است تا شاخص‌های جمعیّتی مرتبط با آن موضوع، معرّفی و روش محاسبه‌ی هر یک از آن‌ها توضیح داده شود. در پایان هر فصل، ضمن معرّفی برنامه‌ی طرّاحی‌شده برای آن موضوع خاص، برنامه و اجزای تشکیل‌دهنده‌ی آن را معرّفی و چگونگی کار با آن را توضیح می‌دهیم. این کتاب همراه با سی دی صفحه‌گسترده‌ی DAS در دسترس کاربران و علاقه‌مندان به پژوهش‌های جمعیّتی قرار خواهد گرفت. برای اطّلاعات بیش‌تر درباره‌ی سرفصل‌های کتاب، این‌جا کلیک کنید.

آخرین بروز رسانی مطلب در پنجشنبه ، 10 مرداد 1392 ، 08:59
 

منوی اصلی سایت Main

صفحه‌­ی اصلی

موضوع

رویدادها

منابع

پیوندها

درباره­‌ی من

مترجم سایت Translate

خبرنامه News Letter

نام:

ایمیل:

کنفرانس‌ها Conference

Please wait while JT SlideShow is loading images...
Photo Title 1Photo Title 2Photo Title 3Photo Title 4Photo Title 5

آمار بازدیدکنندگان Visited

واژه‌نامه‎ی جمعیّت‌شناسی Online

English to Persian and Vice Versa, Click here

DemoPaedia, Click here

تازه‌های کتاب

روش‌های تحلیل جمعیّت‌شناختی: این کتاب توسّط سه تن از جمعیّت‌شناسان نامی علم جمعیّت‌شناسی یعنی فرحت یوسف، جو. ام. مارتین و دیوید ا. سوانسون در چهارده فصل به رشته‌ی تحریر درآمده و در سال 2014 توسّط انتشارات اسپرینگر چاپ و منتشر شده است. دکتر حاتم حسینی و میلاد بگی کتاب را به زبان فارسی برگرداندند. ترجمه‌ی فارسی کتاب در 460 صفحه و شمارگان 1000 نسخه توسّط مرکز نشر دانشگاه بوعلی سینا در تابستان 1396 چاپ و منتشر شد. مطالب این کتاب به شیوه‌­ای سازمان یافته است که اجازه می‌دهد تا خوانندگان از یک سطح مقدّماتی به روش‎های پیشرفته‎تر تحلیل­‌های جمعیّت‎شناختی حرکت کنند. این رویکرد با در نظرگرفتن این نکته است که ممکن است کاربران ...

ادامه‌ی مطلب

نرم‌افزارهای جمعیّتی

MORTPAK for Windows (Version 4.3): The MORTPAK software packages for demographic measurement have had widespread use throughout research institutions in developing and developed countries since their introduction in 1988. Version 4.0 of MORTPAK included 17. Version 4.3 of MORTPAK enhanced many of the original applications and added 3 more to bring the total to 20 applications. The package incorporates techniques that take advantage of the United Nations model life tables and generalized stable population equations. The package has been constructed with worksheet-style, full screen data entry which takes advantage of the interactive ...

ادامه‌ی مطلب