جمعيت، توسعه و بهداشت باروري

حبيب‌الله زنجاني، محمد ميرزايي، كامل شادپور، اميرهوشنگ مهريار

 اين كتاب اگرچه براي دانشجويان درس جمعيت و تنظيم خانواده تهيه شده است، اما ضمن پوشش‌دادن بر سرفصل‌هاي درس مذكور، بحث از دايره‌ي جمعيت و تنظيم خانواده به گستره‌ي وسيع‌تر جمعيت، توسعه و بهداشت باروري سوق داده شده است. مؤلفان كتاب كه در زمينه‌هاي مختلف با هم همفكري و همكاري نزديك داشته‌اند، هريك در زمينه‌هاي تخصصي و موردعلاقه‌ي خويش به طرح موضوع پرداخته و مطالبي را تهيه و براي تاليف كتاب ارايه نموده‌اند. در فهرست مطالب كتاب و در ابتداي هر فصل نام مؤلفان هر قسمت آورده شده است. اين كتاب در هشت فصل متفاوت و مرتبط با هم نگاشته شده است. فصل اول به ضرورت مطالعات جمعيت و ويژگي‌هاي آن اختصاص يافته كه توسط مهريار و حبيب‌الله زنجاني نوشته شده است. در فصل دوم، محمد ميرزايي به بررسي سير تغييرات و تحولات جمعيت زمين از زمان‌هاي دور تا به امروز پرداخته و در آن ضمن بررسي تحولات جمعيت در مناطق مختلف دنيا و تفاوت‌هاي منطقه‌اي در توزيع نسبي جمعيت قاره‌ها از 1650 تا 1996، تغييرات در ميزان‌هاي مواليد و مرگ‌ومير و ميزان رشد جمعيت در دو قرن اخير را به بحث گذاشته‌اند. عوامل زمينه‌ساز رشد پايين جمعيت در گذشته موضوع ديگري است كه نويسنده‌ي اين فصل به آن پرداخته است. فصل سوم تحت عنوان سير تحولي جمعيت ايران توسط حبيب‌الله زنجاني نوشته شده است. نويسنده ضمن بررسي روند تحولات حجم، توزيع و پراكندگي جمعيت ايران بر حسب ويژگي‌هاي طبيعي، تقسيمات كشوري، نحوه‌ي سكونت و تركيب قومي و مذهبي، به بررسي برخي از ويژگي‌هاي مرتبط با ساختار وحركات جمعيت ايران پرداخته است. جمعيت و توسعه‌ي پايدار موضوع فصل چهارم كتاب است كه توسط محمد ميرازيي نوشته شده است. نظريه‌ي گذار جمعيت‌شناختي، جمعيت، منابع و نيازهاي مرتبط با توسعه موضوعاتي هستند كه ميرزايي در اين فصل به آن‌ها پرداخته‌اند. جمعيت، محيط زيست، تغذيه و بهداشت موضوع فصل پنجم كتاب است كه توسط شادپور، زنجاني و ميرزايي نوشته شده است. در فصل ششم اميرهوشنگ مهريار به بحث درباره‌ي سياست‌هاي جمعيتي پرداخته است. فصل‌هاي هفتم و هشتم به موضوع تنظيم خانواده و روش‌هاي پيش‌گيري از حاملگي اختصاص يافته كه توسط كامل شادپور نوشته شده است. در فصل هفتم نويسنده ابتدا به بررسي تاريخچه‌ي تنظيم خانواده در جهان و ايران پرداخته و ضمن تشريح دستگاه تناسلي زن و مرد، انواع روش‌هاي پيش‌گيري از حاملگي را به بحث گذاشته است. در فصل هشتم، نويسنده ضمن معرفي وسايل مختلف پيش‌گيري از حاملگي به برخي از شايعه‌ها و واقعيت‌هاي مرتبط با هريك از روش‌هاي پيش‌گيري اشاره نموده‌اند. اين كتاب در سال 1378 و با شمارگان 2000 نسخه توسط انتشارات بشري و حمايت مالي صندوق جمعيت سازمان ملل متحد (UNFPA) چاپ و منتشر شده است.