بررسي الگوهاي سنّی علل مرگ‌و‌مير در استان فارس

دکتر علي‌يار احمدي، ابراهيم کوهي، الهه کياني فلاورجاني

چکيده

طيّ فرايند گذار مرگ­‌ومير، علل مرگ تغيير کرده است؛ فرايندي که آن را تحت عنوان گذار اپيدميولوژيک نام نهادند. به همراه اين تغيير، گذار در ساختار سنّی نيز الگوهاي بيماري و علل مرگ­‌ومير را در سطح جمعیّت به شکل مضاعفي دستخوش تغيير قرار مي‌دهد. تعيين الگوي بيماري‌ها و نيز علل مرگ­‌ومير بر اساس ساختار سنّی جمعیّت يکي از مؤلّفه‌هاي مهم جهت برنامه‌ريزي مراقبت سلامت است. مقاله‌ی حاضر نتيجه‌ی پژوهشي است که بر اساس داده­‌هاي ثبت مرگ در استان فارس انجام گرفته است. روش مطالعه، کمّي ـ تحليلي بر روي داده­‌هاي ثانویّه بوده است. نتايج کلّی مطالعه نشان مي‌دهد، که بيش­‌ترين علّت مرگ­‌ومير در استان به ترتيب مربوط به بيماري‌هاي قلبي و عروقي، سرطان‌ها و تومور‌ها و حوادث مربوط به حمل و نقل مي‌باشد. نتايج بدست آمده حاكي از تفاوت معني‌دار بين دو جنس است؛ به طوري­‌ که بيش­‌ترين تفاوت بين دو جنس در مرگ­‌ومير‌هاي ناشي از حوادث مربوط به حمل و نقل و حوادث غيرعمد (غيرترافيكي) مي‌باشد. مطالعه به طور خاص نشان مي‌دهد که گروه­‌هاي سنّی مختلف از الگوهاي خاصّي از علل مرگ­‌ومير تبعیّت مي‌کنند. به طور کلّی، در گروه­‌هاي سنّی جمعیّت جوان، بيش­‌ترين علّت مرگ­‌ومير مربوط به حوادث حمل و نقل بوده در حالي که در گروه­‌هاي سنّی ميانسال و سالخورده بيش­‌ترين علّت مربوط به بيماري­‌هاي قلبي و عروقي مي‌باشد. در اين مطالعه تغييرات ساختار سنّی و الگوي علل مرگ در گروه­‌هاي سنّی مختلف براي 10 علّت اوّل فوت مورد بررسي قرار گرفته است. این مقاله در ششمین همایش انجمن جمعیّت‌شناسی ایران که روزهای 17 و 18 آبان 1391 در دانشگاه تهران برگزار شد، ارایه شد.

تعامل اجتماعی و گذار باروری معاصر

پروفسور جان بونگارت، پروفسور سوزان واتکینز

ترجمه و تلخیص: دکتر حاتم حسینی

چکیده

بیش‌تر کشورهای درحال‌توسعه گذار باروری سریعی را در طول سه دهه‌ی گذشته تجربه کرده‌اند. میزان کاهش باروری طیّ سال‌های 1960 و 1980، 36 درصد برآورد شده است. کاهش باروری در آسیا و آمریکای لاتین سریع‌تر، در آفریقا و آمریکای شمالی با سرعتی کم‌تر امّا قابل توجّه، و در صحرای آفریقا تقریباً بدون کاهش بوده است. با این وجود،‌ علل این روندها موضوع مباحث بحث‌انگیز مکرّری شده است. ساید مؤثّرترین بحث در مورد علل کاهش باروری را را فراهنک نوتشتاین اظهار داشته‌اند. در اجتماعات کشاورزی روستایی سنّتی، برای جبران میزان بالای مرگ‌ومیر و به منظور تأمین بازماندگی جمعیّت، باروری الزاماً بالاست. به موازات توسعه‌ی جامعه، تغییرات اقتصادی و اجتماعی مانند صنعتی‌شدن، شهرنشینی، و افزایش سطح تحصیلات، ابتدا به کاهش مرگ‌ومیر و بعدها به کاهش باروری منجر شد. از نظر نوتشتاین، افزایش هزینه‌ها و کاهش ارزش اقتصادی کودکان، نیروهای اصلی کاهش باروری‌اند. کاهش انگیزه‌های فرزندآوری همراه با افزایش بازماندگی فرزندان، منجر به پذیرش کنترل موالید شد. نطریه‌ی نوتشتاین همراه با فرمول‌بندی‌هایی از تأثیر نوسازی بر رفتار جمعیّت‌شناختی، با عنوان "نظریه‌ی کلاسیک گذار جمعیّت‌شناختی" معروف است. انسلی کول در قالب پروژه‌ی بررسی باروری اروپایی (EUFS) و با استفاده از داده‌های در مقیاس استانی کشورهای اروپایی طیّ دوره‌ی 1960-1870، به ازمون این نظریه پرداخت و به دو نتیجه‌ی اصلی رسید: